Μπορεί μια επιχείρηση να αρνηθεί να δεχθεί μετρητά και να απαιτήσει αποκλειστικά πληρωμή με κάρτα; 

Τι ισχύει για τις πινακίδες «Μόνο κάρτες», ποιες είναι οι νόμιμες εξαιρέσεις και τι αλλάζει με τον ευρωπαϊκό κανονισμό;

Η χρήση τραπεζικών καρτών και ηλεκτρονικών πληρωμών αυξάνεται συνεχώς, ωστόσο τα μετρητά εξακολουθούν να αποτελούν νόμιμο μέσο πληρωμής σε ολόκληρη την Ευρωζώνη.

Αυτό σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις, κατά κανόνα, οφείλουν να αποδέχονται τα τραπεζογραμμάτια και τα κέρματα ευρώ, χωρίς να μπορούν να επιβάλλουν αυθαίρετα στους καταναλωτές τη χρήση αποκλειστικά ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής.

Το συγκεκριμένο δικαίωμα κατοχυρώνεται από το ευρωπαϊκό δίκαιο, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί πρόσθετους κανόνες για την προστασία της χρήσης των μετρητών.

Τι προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία

Σύμφωνα με το άρθρο 128 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τον Κανονισμό (ΕΚ) 974/98, τα τραπεζογραμμάτια και τα κέρματα ευρώ έχουν την ιδιότητα του νόμιμου χρήματος (legal tender).

Η ιδιότητα αυτή συνεπάγεται τρεις βασικές αρχές:

• Υποχρεωτική αποδοχή: Ο αποδέκτης μιας πληρωμής οφείλει, κατά κανόνα, να δέχεται μετρητά.

• Αποδοχή στην ονομαστική αξία: Τα μετρητά γίνονται δεκτά στην αξία που αναγράφεται σε αυτά, χωρίς αυθαίρετη υποτίμησή τους.

• Εξοφλητική ισχύς: Η καταβολή του οφειλόμενου ποσού σε μετρητά απαλλάσσει τον πληρωτή από τη σχετική χρηματική υποχρέωση.

Οι αρχές αυτές έχουν επιβεβαιωθεί και από τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Τι ισχύει για τα καταστήματα που αναγράφουν «Μόνο κάρτες»

Η τοποθέτηση μιας πινακίδας «No Cash» ή «Μόνο κάρτες» δεν σημαίνει αυτομάτως ότι μια επιχείρηση μπορεί να παρακάμπτει την ιδιότητα των μετρητών ως νόμιμου χρήματος.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει ειδικό κανονισμό με στόχο την ενίσχυση της προστασίας των πληρωμών με μετρητά και την αποτροπή πρακτικών που οδηγούν στον αποκλεισμό τους.

Η πρόταση προβλέπει, μεταξύ άλλων, την ενίσχυση της υποχρεωτικής αποδοχής των μετρητών, την αντιμετώπιση των μονομερών αποκλεισμών τους από επιχειρήσεις και τη διασφάλιση επαρκούς πρόσβασης των πολιτών σε αυτά.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη διατήρηση της πρόσβασης σε υπηρεσίες ανάληψης και κατάθεσης μετρητών, ώστε οι πολίτες να μπορούν να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν το μέσο πληρωμής που επιθυμούν.

Πότε επιτρέπεται η άρνηση πληρωμής με μετρητά

Η υποχρέωση αποδοχής μετρητών δεν είναι απόλυτη.

Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες η άρνηση μπορεί να θεωρηθεί δικαιολογημένη, εφόσον συντρέχουν αντικειμενικοί και νόμιμοι λόγοι.

Ενδεικτικά:

1. Προηγούμενη συμφωνία

Όταν ο αγοραστής και ο πωλητής έχουν συμφωνήσει εκ των προτέρων σε διαφορετικό τρόπο πληρωμής, μπορεί να προβλέπεται η χρήση συγκεκριμένου μέσου συναλλαγής.

2. Έλλειψη δυνατότητας παροχής ρέστων

Εάν ένας πελάτης επιχειρήσει να πληρώσει ένα πολύ μικρό ποσό με χαρτονόμισμα ιδιαίτερα μεγάλης αξίας και η επιχείρηση δεν διαθέτει επαρκή ρέστα, η άρνηση μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να δικαιολογείται.

3. Αντικειμενικοί λόγοι ασφαλείας ή λειτουργίας

Σε ορισμένες ειδικές περιπτώσεις, όπως μη επανδρωμένα σημεία εξυπηρέτησης, μπορεί να προβλέπονται περιορισμοί, εφόσον δικαιολογούνται από τις περιστάσεις και το εφαρμοστέο νομικό πλαίσιο.

4. Νομοθετικοί περιορισμοί για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής

Τα κράτη-μέλη μπορούν να θεσπίζουν ανώτατα όρια στη χρήση μετρητών, με στόχο την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και του ξεπλύματος χρήματος.

Τι ισχύει στην Ελλάδα για το όριο των 500 ευρώ

Στην Ελλάδα εφαρμόζεται ήδη αυστηρότερο πλαίσιο για τις συναλλαγές ιδιωτών με επιχειρήσεις.

Για αγορές αγαθών και υπηρεσιών από ιδιώτες, όταν η αξία της συναλλαγής είναι 500 ευρώ και άνω, η εξόφληση πρέπει να πραγματοποιείται με κάρτα ή άλλο ηλεκτρονικό μέσο πληρωμής, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία.

Επομένως, η γενική αρχή της αποδοχής μετρητών δεν καταργεί τις ειδικές φορολογικές υποχρεώσεις που ισχύουν στην Ελλάδα.

Παράλληλα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο έχει εγκριθεί κοινό ανώτατο όριο 10.000 ευρώ για πληρωμές με μετρητά στο πλαίσιο των νέων κανόνων καταπολέμησης του ξεπλύματος χρήματος, με εφαρμογή από τον Ιούλιο του 2027.

Τα κράτη-μέλη διατηρούν τη δυνατότητα να εφαρμόζουν χαμηλότερα εθνικά όρια.

Τι πρέπει να γνωρίζουν οι καταναλωτές

Η υποχρέωση μιας επιχείρησης να διαθέτει POS και να αποδέχεται ηλεκτρονικές πληρωμές δεν συνεπάγεται ότι καταργείται η δυνατότητα πληρωμής με μετρητά.

Πρόκειται για δύο διαφορετικές υποχρεώσεις που συνυπάρχουν, με την επιφύλαξη των ειδικών περιορισμών που προβλέπει η νομοθεσία.

Τα μετρητά παραμένουν νόμιμο χρήμα στην Ευρωζώνη και η αποδοχή τους αποτελεί τον γενικό κανόνα. Η μετάβαση στις ψηφιακές συναλλαγές δεν σημαίνει ότι οι πολίτες χάνουν αυτομάτως το δικαίωμα να χρησιμοποιούν χαρτονομίσματα και κέρματα για τις καθημερινές αγορές τους.

Μάθετε πρώτοι τα νέα στο iepidoma.gr

Πρόσφατες δημοσιεύσεις